Kada je u septembru 2017, uragan “Marija” pogodio Portoriko, poginulo je 3.000 ljudi. Ali, posljedice se nisu osjetile samo na glavnom ostrvu.

Izvor: nezavisne.com

Vjetrovi koji su duvali 250 km/h zahvatili su i maleno ostrvo Cayo Santiago, istočno od Portorika, na kojem živi oko 1.500 rezus majmuna. Začudo, svi majmuni su preživjeli uragan, iako su neki umrli ubrzo poslije, ali je njihovo stanište bilo kompletno opustošeno. Drveće je ostalo bez lišća zbog čega živo tinje nisu mogle pronaći hladovinu, a temperatura na ostrvu je porasla u prosjeku za osam stepeni Celzijusa.

Naučna zajednica se odmah angažovala oko dobrobiti životinja. Aktivisti i udruženja su majmunima donosili hranu i krenuli popravljati uništeni vodovodni sistem. Ali, ubrzo je postalo jasno da je ova prirodna katastrofa ostavila dugoročnije posljedice.

“Pružila nam se jedinstvena prilika za proučavanje posljedica koje donosi velika prirodna katastrofa, kojih je sve češće s klimatskim promjenama”, rekao je neuronaučnik Michael Platt sa Univerziteta Pensilvanija.

Uticaj traume na starenje

Stručnjaci su uočili da je uragan uticao na imunološki sistem majmuna, odnosno da je ubrzao proces starenja, što ukazuje na to da bi oluje poput “Marije” takođe mogle uzrokovati i ubrzano starenje kod ljudi, piše Scientific American.

Već je prije primijećeno da ljudi koji prežive razne vrste trauma, poput rata, često imaju hronične upale, višu stopu kardiovaskularnih bolesti i druga oboljenja, rekla je evolucijska biologinja Marina Watowich sa Univerziteta Vašington.

Nakon nekih vrsta traumatskog stresa, naučnici su pronašli i naznake molekularnih promjena u ćelijama koje ukazuju na ubrzano starenje Ali, niko do sada nije uspio dokumentovati takve promjene u kontekstu prirodnih katastrofa.

Sada su biolozi imali pristup rijetkom resursu: uzorcima krvi majmuna koji su uzeti prije katastrofe. Naime, životinjama na ostrvu se svake godine vadi krv u sklopu dugoročne studije o interakciji gena s njihovim društvenim okruženjem. Tako je tim uporedio nalaze krvi od 435 rezus makaka izvađenih prije uragana s krvlju uzetom od 108 životinja godinu dana kasnije.

“Obično za ljude nemate uzorke uzete krvi prije i poslije neke prirodne katastrofe”, rekao je bihevioralni ekolog Daniel Blumstein sa Univerziteta Kalifornija.

Majmuni su u kratkom razdoblju ostarjeli za dvije godine

Naučnici su tokom analize posmatrali imunološke ćelije majmuna za koje je poznato da se s godinama mijenjaju na karakteristične načine koji mogu dovesti do hroničnih bolesti.

Otkrili su da su majmuni koji su preživjeli uragan imali, u prosjeku, obrazac ekspresije gena u svojim imunološkim ćelijama sličan onome kod majmuna uzorkovanih prije uragana, a koji su bili dvije godine stariji. Kod majmuna je uočen i porast broja upalnih imunoloških ćelija i relativnog pada ćelija koje umanjuju upalu.

“Dakle, majmuni su u prosjeku u kratkom razdoblju ostarjeli za dvije godine, to je nekih osam godina za čovjeka”, rekao je Platt.

Treba napomenuti, da nije svaki rezus majmun koji je preživio oluju pokazao znakove ubrzanog starenja, stoga naučnici istražuju koji faktori bi mogli objasniti njihovu otpornost. Jedna teorija je da su tome pridonijele društvene veze jer je poznato da socijalna podrška štiti protiv stresa. Ali, treba istražiti jesu li društvene veze u korelaciji s otpornošću imunološkog sistema makaka.

Istraživanje naziva Natural disaster and immunological aging in a nonhuman primate objavljeno je u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences USA.